Eskiden 18 kişi yapıyordu, şimdi bir tek o kaldı! 60 yıllık mesleğini bırakmıyor
Erzurum’un Oltu ilçesinde yaşayan 85 yaşındaki Nurettin Toprak, 1966’da açtığı demirci atölyesinde mesleğini yaşatmaya çalışıyor. Bir zamanlar bölgede 18 demircinin bulunduğunu anlatan usta, bugün nal üretimini oğluyla sürdürüyor.
Erzurum’un Oltu ilçesine bağlı Orucuk Mahallesi’nde yaşayan Nurettin Toprak, çocuk yaşlarda çırak olarak başladığı demircilik mesleğini yaklaşık 70 yıldır sürdürüyor. 1966 yılında evinin yanında kurduğu atölyesinde yıllardır demir döven 85 yaşındaki usta, tarımda makineleşmeyle birlikte talebi azalan mesleğini oğlu Hikmet Toprak ile yaşatmaya çalışıyor.
Sabah namazının ardından atölyesinin yolunu tutan Toprak, yıllardır kullandığı örsünde nal üretiyor. Geçmişte hayvan nallarından öküz arabalarının tekerleklerine takılan demir parçalara kadar pek çok ürün hazırlayan ustanın işlerinin büyük bölümü ise zamanla ortadan kalktı.
“ESKİDEN 18 DEMİRCİ VARDI, ŞİMDİ BİR BEN KALDIM”
Demirciliğe çocuk yaşlarda çırak olarak başladığını anlatan Nurettin Toprak, iki yıllık askerlik görevinin ardından kendi iş yerini açtığını belirtti. 1966 yılında kurduğu atölyesinde yıllarca yakın ilçelerden gelen müşterilere toptan nal sattığını söyleyen usta, mesleğini bırakmak istemediğini ifade etti.
İlerleyen yaşı ve sağlık sorunlarına rağmen çalışmayı sürdürdüğünü dile getiren Toprak, ateşin karşısında artık daha fazla zorlandığını söyledi. Yaklaşık 10 yıldır tansiyon hastası olduğunu ve doktorunun ateşin karşısında çalışmamasını önerdiğini belirten usta, demirciliği bırakmaya gönlünün razı olmadığını anlattı.
Sabah saatlerinde atölyede çalıştığını, daha sonra oğlunun işi devraldığını söyleyen Toprak, geçmişte bölgede 18 demirci bulunduğunu ancak bugün mesleği sürdüren kimsenin kalmadığını belirterek, “Bir ben kaldım, ben de sıfıra çıktım.” dedi.
60 YILLIK ATÖLYEDE ESKİ ALETLER DE TARİHE TANIKLIK EDİYOR
Atölyesinde yıllardır kullandığı araç gereçlerin büyük bölümünün çok eski olduğunu anlatan Toprak, bunların arasında Rus yapımı bir örsün de bulunduğunu söyledi. İşlerin azalmasıyla bazı aletlerin artık kullanılmadığını ve paslanmaya başladığını ifade eden usta, demirciliğin geçmişteki hareketli günlerini geride bıraktığını dile getirdi.
Bir zamanlar farklı ihtiyaçlara yönelik demir ürünler hazırlanan atölyede bugün ağırlıklı olarak nal üretimi yapılıyor. Tarımda makinelerin yaygınlaşması ve geleneksel araçlara olan ihtiyacın azalması, el emeğine dayalı meslek üzerindeki baskıyı artırıyor.
“BİR TEK NAL İŞİ KALDI, O DA BİTMEK ÜZERE”
56 yaşındaki Hikmet Toprak da 13 yaşından beri babasının yanında demircilik yapıyor. Geçmişte öküz arabalarının tekerleklerine takılan halkalar, çift demirleri, baltalar, çapalar ve kazmalar ürettiklerini anlatan Hikmet Toprak, bu ürünlere olan talebin zamanla ortadan kalktığını söyledi.
Bugün atölyede ağırlıklı olarak nal üretiminin sürdüğünü belirten Hikmet Toprak, bu işin de giderek azaldığını ifade etti. Babasının atölyeye duyduğu bağlılığın kendisine de örnek olduğunu dile getiren Toprak, mesleği ömrü yettiğince sürdürmek istediğini kaydetti.
Babasının iş olmasa bile atölyeye geldiğini anlatan Hikmet Toprak, kendisinin de mesleği bırakmakta zorlandığını belirterek bu geleneği devam ettirmeye çalıştığını söyledi.
GELENEKSEL DEMİRCİLİK YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA
Nurettin Toprak’ın yaklaşık 60 yıldır aynı atölyede sürdürdüğü demircilik, kırsal bölgelerde geleneksel el sanatlarının yaşadığı dönüşümü gözler önüne seriyor. Makineleşme ve değişen ihtiyaçlar, geçmişte günlük yaşamın önemli bir parçası olan demir ürünlere talebi azaltırken mesleğin ustaları da giderek azalıyor.
Baba ve oğulun sürdürmeye çalıştığı nal üretiminin geleceği, bu mesleğe duyulan ihtiyaç ve yeni kuşakların geleneksel zanaatlara yönelmesiyle yakından ilişkili. Nurettin Toprak’ın yıllardır kullandığı örsü ise Oltu’da demirciliğin geçmişinden bugüne uzanan hikâyenin simgelerinden biri olarak atölyedeki yerini koruyor.
