İptal edilen 13. sorunun hikayesi

Sedat Gülmez'in haberi

Ortaöğretim Kurumları Sınavı (OKS) fen bilgisi bölümündeki 13’üncü sorunun mahkeme kararıyla iptali, eğitim ve fen fakültelerinin öğretim tekniğine ilişkin yeni bir tartışmayı gündeme getirdi. Ankara 6’ncı İdare Mahkemesi’nin söz konusu davayla ilgili Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi öğretim üyelerine başvurması; Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) yetkililerinin itirazına sebep oldu. Fen fakültelerinin bilginin bilinirliğini ölçtüğünü, eğitim fakültelerinin ise bilgiyi davranışa dönüştürme kabiliyetine dikkat ettiğini ifade eden Eğitim Teknolojileri (EĞİTEK) Genel Müdür Yardımcısı Orhan İnce, “OKS bir sıralama sınavı. Sorular 80-90 kişilik öğretmen ve eğitim fakültesi öğretim üyesi ekip tarafından, hazırlanıyor. Tabii her şey net değil, çelişki var ki bazılarında öğrenci tereddüde düşsün; yoksa nasıl sıralama yapacaksınız. Amaç adayın bilgisini tespit değil, eldekileri ne kadar kullanabildiği ve mantığını yürütebildiğini ölçme.” diyor. İnce’ye göre bilirkişi heyeti eğitim fakültesi hocalarından oluşsaydı soru büyük ihtimalle iptal edilmeyecekti.

Bilirkişi raporu doğrultusunda ortaya çıkan mahkeme kararına itiraz etmeye hazırlanan MEB, konuyla ilgili hukukî hazırlıklarını tamamladı. Bakanlığın başvurusuyla yargı, sorunun iptal kararının yürütmesini durdurursa yeni bir problem daha ortaya çıkacak. OKS sonuçlarının yeniden hesaplanması gerekecek. Toplumda kaos oluşturmama adına bu yola başvurmayacaklarını belirten İnce’ye göre böyle bir karar, bakanlığın haklılığını ispat edecek. Ayrıca iptal edilen soruya doğru cevap veren 115 bin öğrenci kazanılmış hak talebinde bulunabilecek. Bu durumda İnce, istemiyoruz dese de zaten kendiliğinden kaos başlayacak.

FEN FAKÜLTESİ Mİ EĞİTİM Mİ DAHA İYİ BİLİR?

OKS fen bilgisi testindeki 13’üncü kimya sorusu sınav sonrasında tartışmaya sebep oldu. ‘D’ şıkkının doğru cevap gösterilmesine itiraz eden bazı öğretmenler, ‘B’ seçeneğinin doğru olduğunu iddia etti. İtirazlar üzerine, soruyu uzman öğretmen ve akademisyenlerden müteşekkil komisyona inceleten MEB, ‘soruda bilimsel hata bulunmadığını’ duyurdu. Açıklamayı yeterli görmeyen, Ömer Gaffar Ekici isimli öğrencinin velisi Mehmet Ekici, Ankara 6’ncı İdare Mahkemesi’nde sorunun iptaline ilişkin dava açtı. Mahkeme bilirkişi heyetini Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü öğretim üyelerinden seçti. Neticede bilirkişi heyetinin ‘soru yanlış’ görüşü doğrultusunda yürütme durduruldu. Böylelikle OKS sonuçları 100 yerine 99 soru üzerinden hesaplanarak geçtiğimiz hafta açıklandı.

Her ne kadar problem çözülmüş gibi görünse de, MEB ile mahkemenin soruyu incelettiği akademisyenlerin iki farklı görüş belirtmesi kafaları karıştırdı. Görüş farkı soruyu hazırlayan ve inceleyen eğitim fakültesi öğretim üyeleriyle bilirkişi raporuna imza atan fen fakültesi hocalarının olaya bakış açısından kaynaklanıyor. Fen fakültelerinde sebep-sonuç ilişkisi üzerinde durulurken, eğitimlerde daha ziyade öğrencinin eldeki bilgiyi ne kadar kullanabildiği ve mantığını işletebildiği ölçülüyor.

Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Gamze Tekin de bu hususa dikkat çekiyor. Eğitim fakültesi öğretim üyeleri MEB müfredatına vâkıf. Öğrencinin yaklaşım tarzını daha iyi biliyor. Fen fakülteleriyse meselenin bilimsel yönünü irdeliyor. Bir anlamda bilim adamı yetiştiriyor. “Aslında her öğretim üyesinin MEB’de en az 2 yıl çalışması lâzım. Mesela ben 5 yıl dershanede, 2 yıl MEB’de çalıştım. 48 aylık araştırma görevlisi ve 2005’ten bu yana da yardımcı doçent statüsünde hizmet ediyorum. Problemin nereden kaynaklandığının farkındayım.” diyor Tekin.

2008’DEN SONRA SİSTEM DEĞİŞECEK!

Bakanlığın mahkeme kararı sebebiyle soru hazırlama mantığını değiştirmeye niyeti yok. Zira 2 yıl sonra OKS tamamen kalkıp, ‘seviye belirleme sınavı’ uygulaması başlayınca bu tür problemler azalacak. Bilgi ölçme ağırlığı artacak. Artık mantık kullanmak yetersiz kalacak. Konuya hâkimiyetin ve bilginin önemi artacak. Peki MEB, OKS sorularını nasıl hazırlıyor? Bakanlığa bağlı 60-70 kişilik öğretmen kadrosu ilk evrede görevli. Müfredat ve ders kitapları ışığında ilk kalıp oluşturuluyor. Zümre öğretmenler kurulu hazırlanan taslak soruları dil, bilimsel hata gibi yönlerden inceliyor ve gereken yerlerine redaksiyon yapıyor. Sonra her alandan en az iki akademisyenin bulunduğu üniversite hocalarından müteşekkil komisyon soruları kontrol ediyor. Komisyon çoğunlukla Ankara’daki yükseköğrenim kurumlarının öğretim üyelerinden oluşuyor. Özel ve devlet ayrımı yok.

Diğer illerdeki üniversitelerden hoca bulunmamasının sebebi ise, söz konusu kurulun sık sık bir araya gelme zorunluluğu ve zamanı hızlı kullanma çabası. Tüm işlemlerin ardından sorular, soru bankasına ve oradan matbaaya gidiyor. Süreç 6 aya yayılıyor. EĞİTEK Genel Müdür Yardımcısı İnce, soruların sadece belirli üniversiteler tarafından hazırlanması itirazlarına da şu cevabı veriyor: “Birilerine bağlanıp sürekli onlarla çalışma gibi bir durum yok. Eylül’de Ankara’daki özel devlet tüm yükseköğrenim kurumlarına talebimizi iletiyoruz. Tabii çalışmalar yoğun ve sık sık bir araya gelmek gerekiyor. Başkent dışındaki hocalar için bu durum zor.”

Sınav sorularının hazırlanmasıyla ilgili tartışmalara eğitim sendikası başkanları da katılıyor. Eğitim Bir Sen Başkanı Ahmet Gündoğdu’ya göre, 815 bin öğrencinin öğrenim hayatını etkileyen bir imtihanın hazırlık aşamasından nihayetine kadar her türlü ayrıntıya dikkat edilmeli. Sorular sıralamayı sağlayacak zorlukta olmalı fakat tümden muğlak ifadeler taşımamalı. Eğitim Sen Başkanı Alaaddin Dinçer’in eleştirisiyse sadece OKS ile sınırlı değil. Bu yılki tüm sınavların prolemli olduğunu iddia eden Dinçer’e göre, sistem eşitlik ve adaletten uzak. İptal edilen sorunun ötesinde, OKS’yle ilgili bir başka problemse şişirilmiş ilköğretim başarı puanları.

Yrd. Doç. Dr. Gamze Tekin: “MAHKEME KARARI DOĞRU AMA…”

Soruda mantık kullanacak bağlantıyı kuramamışlar. Grafikten elde ettiği sonuçları yorumlama önemli ama aday grafiği okumasa da 3’ün yer aldığı şıklara yönelecek. Birinci şıkta soru sorma yöntemi hatalı. Ezber yapan birinciye takılır. Ama bilen takılmaz. Yalnız 3 cevabı olsa problem olmaz ama soru sorma mantığında yine de hata var. Dikkat edilmesi gereken hususlardan biri de özellikle mahkemelerde seçilen bilirkişisi meselesi. Yargı organları bilirkişi heyeti oluştururken dava konusuyla doğrudan ilgili uzmanları atamalı. Eğitimse eğitim, akademik mevzuysa o yönde. Son olayda da tartışmalı soru keşke eğitim fakültesi hocalarına inceletilseydi

(Aksiyon)