Kapadokya'nın Başkenti Niğde

Gazeteci- Yazar Ömer Fethi Gürer'in “Niğde Kapadokya Başkenti” adlı kitabı antik çağdan Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar ilin tarihini ve coğrafi güzelilklerini anlatıyor.  Öğretmen Şair Adil İzgi ise kentin gayrı resmi yaşam manzaralarını sunuyor Eski Bir Niğde adlı anılar ve portreler taşan eserinde...

768 sayfa, büyük boy, sert kapaklı, lüks cilt olarak hazırlanan Niğde Kapadokya Başkenti kitapta öncelikle yerleşim alanının özellikleri dağları, ovaları, vadileri, iklim koşulları, deprem, orman ve bitki örtüsü gibi temel konuları da içeren kitapta tarih kapsamlı olarak ele alınıyor.

Maya Kitap Tarafından yayına hazırlanan eser bugüne dek Niğde hakkında yazılmış en kapsaplı araştırma olarak olarak sunuluyor.

Tarih bölümünde Niğde adından başlayarak İlk yerleşimlerden günümüze Niğde, Gezginlerin Niğde ile ilgili izlenimleri, Niğde Adı, Hititlilerden Osmanlıya kadar geçen süreda yaşam, Bilimsel kazılar, Niğde’de kaleler, Yer altı şehirleri, tarihi camiler, türbeler, kiliseler, medreseler, çeşmeler, hamamlar, koruma kurulunca belirlenen eserler ile müze ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Bor, Ulukışla, Çiftlik, Çamardı, Altunhisar hakkında bilgilere de yer verilen kitapta Osmanlı döneminde yaşanmış ilginç olaylar, Mutasarrıflar, ilk nufus ve yerleşmeler, Etnik kökenler, göçler, değişen köy adları, Osmanlı dönemi yöneticileri, Osmanlı dönemi yaşam, sağlık, eğitim, adliye ve çarşı pazar, Osmanlı döneminde doğan Cumhuriyet ünlüleri, Milli Mücadele dönemi Niğde, şehit ve gazilerden anılar, Mübadele ve Atatürk Niğde gelişini içeren bilgiler kitapta ayrıntılı olarak ele alınıyor.

 Kitap Niğde hakkında yazılmış en kapsaplı araştırma kitabı olma özelliği ile birlikte, tüm illerde yapılması gereken bir çalışmaya da örnek oluşturuyor.

Araştırmacı gazeteci yazar Ömer Fethi Gürer kitabı ile ilgili şunları söyledi. “Niğde ili gerçek anlamda Kapadokya Başkent olduğunu belgelerle sabittir ancak yeterince tanınmayan ve bilinmeyen onlarca tarihi esere sahip bölgeyi her yönüyle anlatmayı amaçladım. Niğde Cumhuriyet dönemi, sosyal yaşam, siyaset ile ilgili kitap hazırlıklarımda son aşamasına geldi. Bu ilk kitap sonrası cilt daha Niğde ile ilgili yayaına hazır çalışmam bulunuyor.Bor ilçemizin kitabında, Evliya Çelebi ‘Bor Şehri’ tanımlamasından yola çıkarak kitabın adını ‘Bor Şehri’ koymuştum. Niğde kitabı için, Adı ne olmalı? diye düşünürken, 1834 yılında Niğde’ye gelen Charles Texier’in kitabında, Niğde için yaptığı ‘Sancak Başkenti’ tanımı usuma geldi. İlk yazılı tarihten bugüne, değişik dönemlerde bölgede kurulmuş devletlere başkent olduğu belgelerle sabit Niğde’miz için yazdığım bu kitaba “Kapadokya Başkenti” adını koymaya karar verdim. Gerçek anlamda bu tanıma uyan, ama günümüzde “gözden, gönülden ırak kalan” Niğde’nin tarihsel özelliği ve önemini en iyi bu ifadenin yansıtacağını düşündüm" diyor.

"Niğde’nin tarih sayfalarında kimi zaman, tek satır ile anıldığı dönemde dahi, çok önemli detay ile tanım bulduğunu gördüm. Niğde bölgesi, önemli bir geçit noktasında yer almasından dolayı, saldırı, işgal ve savaşları sıkça yaşamıştı; birden çok kere yıkılmış, yakılmış ama yeniden inşa edilerek var olmuştur" diyen Fethi Gürer, "İşte bu kitap, yerleşim alanı açısından çok derin tarih ve doğa zenginliğine sahip bir bölgenin genelinde olanları anlatan bir çalışmadır. Basılmış eserler, güncel kaynaklar, yaşayan şahitler ile mevcutta var olan tarihi eserlerin tamamına yakını yerinde gidilerek, görülerek, izlenerek okunmuş, bakılmış, bilgi ve belge derlemesi yapılmıştır. Niğde, İç Anadolu’da Toroslar, Erciyes, Hasandağı, Melendiz dağları arasında, Anadolu’dan Suriye’ye açılan kapının en önemli geçit noktalarındandır. İlk insanın Anadolu’ya gelişinden beri yerleşim alanı olan, tarih ve doğa zengini Niğde ne yazık ki yeterince bilinmemektedir. Gün ışığına çıkması gereken çok değerli eserleri ve bilgileri inceleme beklemektedir. Doğası, tarihi, yaşamı ile farklı ayrıntılar dolu Niğde Coğrafyası’nda Cumhuriyet’e kadar geçen süre ile ilgili derleyebildiklerimle Niğde’yi derli toplu anlatmaya çalıştım. Bulunduğu yer, dağları, suyu, havası; sonra tarihi, yerleşenler, eserleri ve Osmanlı döneminden ilginç detaylarla Milli Mücadele sürecine kadar geçen dönemlerini anlattım. Milli Kütüphane, Beyaz›t Kütüphanesi, Niğde il Halk Kütüphanesi, Kartal, Maltepe, Atatürk Kütüphanelerinde onlarca eser tek tek tarayarak, Niğde gazete arşivleri inceleyerek kitabı hazırladım. Umarım Niğde’miz için yararlı ve katkı verici bir çalışma olmuş” diye konuştu.

Eski bir Niğde

Niğde üzerine söz biter mi? Bu soruyu Heyamola Yayınları'ndan Eski Bir Niğde adlı kitabı yayınlayan Adil İzci, şu yekilde yanıtlıyor: "Bitti mi Niğde üzerine sözlerim? Ne mümkün? Yine de o topraklara gönül borcumun birazını olsun dile getirdim sayılır. Hem bir esenlik de duyuyorum: Unutmam bundan böyle.  En azından yazabildiklerimi hoyrat zamanın ekinden kurtardım iyi kötü. Okurum ara sıra ve öbürlerini… daha öbürlerini de anımsarım"

Adil İzci, 16 Şubat 1954'de Niğde'de doğdu. Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi, Yeni Türk Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. 1980'den bu yana Robert Kollej'de Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olarak görev yapıyor.
Şiirleri, Çağdaş Türk Dili, Gösteri, Yine Şişt, Kiraz, Nar, Poetikus, Şiir-lik, Şiir Oku, Şiir Ülkesi, Şiir Atı gibi dergilerde yayınlandı.

Eski Bir Niğde adlı kitabı, Heyemola Yayınlarının Türkiye nin Kentleri adlı dizisinden yayınlanan tüm kitaplar gibi insan ve yaşam eksenli, buram buram nostalji kokan bir eser. 208 sayfalık 13,5X19,5 ebatlarındaki, selofonlu karton kapaklı  eser 2. hamur kağıda basılı. İçinde Niğde'nin siyah beyaz tarihi resimleri yer alıyor. Niğde tarihi üzerine araştırma yapanların es geçmemesi gereken yaşanmışlıklar bu eserde.

(Haber 7)