ABD'nin NATO planı dengeleri sarsacak: Tarihindeki en büyük kriziyle karşı karşıya!

New York Times'ın iki üst düzey Avrupalı yetkiliye dayandırdığı haberine göre; ABD Avrupa'daki NATO operasyonları için tahsis ettiği uçak ve savaş gemilerinin sayısını önemli ölçüde azaltmayı planlıyor. NATO'nun uzun menzilli saldırı ve gözetleme kapasitesini direkt olarak etkileyebilecek nitelikteki plan ile beraber Avrupa'daki dengeler derinden sarsılabilir. Uluslarası İlişkiler Uzmanı Dr. Cihan Günyel, söz konusu gelişmenin Avrupa ve NATO için doğurabileceği sonuçları Haber7’ye anlattı.

NATO VE ABD İLİŞKİLERİNDEKİ HASSAS DENGE

NATO ve ABD'nin yıllar içerisinde şekillenen ilişkisini mercek altına alan Günyel, 1945 yılından sonra Avrupa'nın ikiye bölündüğünü ve Batı Avrupa'nın NATO savunma örgütü ile ABD'nin güvenlik şemsiyesi altına girdiğini hatırlattı ve şöyle konuştu:

"Diğer tarafta da Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa ve onun savunma örgütü olan Varşova Paktı yer alıyordu. NATO aynı zamanda bir savunma örgütünün olmasının yanı sıra uluslararası sistemde Amerika'nın liderliğinde Avrupa güvenlik mimarisi ayağının en önemli unsuruydu."

Soğuk Savaş'ın sona erdiği 1991 sonrasındaki sürece değinen Günyel, "Sovyetler Birliği dağıldı, Varşova Paktı dağıldı ve bu süreç içerisinde artık NATO'ya ihtiyaç var mıydı, sorusu ortaya çıktı. Ancak bu süreçte ABD, Avrupa güvenlik mimarisinin baş aktörü olarak devam etti ve Avrupa güvenlik mimarisinde NATO doğuya doğru, yani eski Sovyetler Birliği alanına, Doğu Avrupa'ya doğru genişledi." ifadelerini kullandı.

"AVRUPALI MÜTTEFİKLERİN BAĞIMLILIĞI ABD'YE OLDU"

ABD'nin genişleme sürecinde Batı kimliğinin liderliğini üstlendiğinin altını çizen Günyel, Avrupa'nın savunma harcamalarındaki tutumuna vurgu yaparak "2022 yılında Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşa kadar, Avrupalı müttefiklerinin ABD'ye bağımlı olduğunu ve güvenlik savunma bütçelerini de çok düşük tuttuğunu görebiliyoruz." dedi.

"TARİHİNDEKİ EN BÜYÜK KRİZİYLE KARŞI KARŞIYA"

ABD'nin bu noktada Avrupa güvenlik mimarisindeki rolünü azaltmasının tarihi bir kırılma olduğunu belirten Günyel, "Batı ittifakının hemen hemen tarihindeki en büyük kriziyle karşı karşıya kaldığını görüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa'da F-16 ve F-15E savaş uçaklarının 150'den 100'e, deniz gözetleme ve keşif uçaklarının 26'dan 15'e düşürüleceğine ve 8 adet yakıt ikmal uçağının geri çekileceğine dikkat çeken Günyel, "NATO için, Avrupa için çok kritik olan uzun menzilli saldırı, istihbarat, gözetleme gibi caydırıcı unsurların etkisinin bu noktada düşeceğini söyleyebiliriz." ifadelerini kullandı.

"TRUMP AVRUPA GÜVENLİK MİMARİSİNE ÖNCELİK VERMEK İSTEMİYOR"

ABD Başkanı Trump'ın Avrupa'yı "köhne bir yer" olarak tarif ettiğini ve müttefik olarak görmediğini sözlerine ekleyen Günyel, "Trump artık Avrupa güvenlik mimarisini öncelemeyeceğini ve özellikle Pasifik, yani Çin ile mücadeleye odaklanacağını ifade etmişti. Trump, bu noktada Amerikan bütçesini Avrupa güvenlik mimarisine aktarmak istemiyor." diye konuştu.

Avrupalı müttefiklerin savunma bütçelerini gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2'sine çıkartmamalarının geçmişte krize sebep olduğunu hatırlatan Günyel, "Trump NATO'dan ayrılmayı düşündü, daha sonrasında da özellikle Almanya'da bulunan ve çok kritik bir üs olan Ramstein hava üssünden 5000 askeri azaltma kararı aldı." şeklinde konuştu.

"AVRUPA'NIN CİDDİ EKSİKLİKLERİ SÖZ KONUSU"

Avrupa'nın kendi güvenliğini sağlama konusunda ciddi eksiklikleri bulunduğunun altını çizen Günyel, "Avrupa ülkeleri toplumlarını değişen uluslararası sistemdeki jeopolitik kırılmalara karşı bir güvenlik algısı içerisine sokamadığı gibi, yalnızca askeri ekipman anlamında değil, askere alabilecek personel bulmakta da çok zorlanıyor." değerlendirmesinde bulundu.

"RUSYA VE ÇİN'İ CESARETLENDİRECEK BİR SÜREÇ"

NATO Sözcüsü Allison Hart'ın Avrupa'nın tek bir müttefike bağımlı olmaması gerektiği yönündeki açıklamalarına işaret eden Günyel, şunları kaydetti:

"ABD'nin geri çekilmesi, uluslararası sistemde rekabet halinde olduğu Rusya ve Çin'i cesaretlendirecek bir sürece neden olabilir. Avrupa da bu güvenlik tehdidini çok daha fazla hissedecek."

"TÜRKİYE CAYDIRICILIĞINI OLDUKÇA ÜST POZİSYONA ÇIKARDI"

Yaşanan kriz ortamında bazı ülkelerin ön plana çıktığını vurgulayan Günyel, "Özellikle Türkiye, yerli ve milli sanayisiyle beraber kendi askeri güç kapasitesini ve caydırıcılığını oldukça üst pozisyona çıkarmış durumda. Asimetrik savaş tehditlerine karşı Türkiye hem yıllardır verdiği mücadeleyle kazandığı deneyimi kullanıyor hem de kısa pistli SİHA'lar gibi yeni savaş doktrinlerini hayata geçiriyor. Türkiye, NATO'nun Avrupa amfibi güç biriminin komutanlığını üstlenmiş durumda." dedi.

Süreç içerisinde Rusya'ya yakınlığından dolayı tehdit algısı yükselen Polonya'nın ve atılım yapan Almanya'nın da öne çıktığını belirten Günyel, Avrupa güvenlik mimarisinde sancılı bir değişim ve dönüşüm süreci yaşandığını aktardı.

NATO ZİRVESİ'NE İŞARET ETTİ

Önümüzdeki günlerde Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşecek NATO zirvesinin önemini dile getiren Günyel, "NATO ittifakının geleceği, önümüzdeki süreçte hangi stratejileri benimseyeceği ve Avrupa güvenlik mimarisinde sorumluluklar bu zirvede gündeme gelecektir. Çok önemli bir zirve bizi bekliyor." diyerek sözlerini tamamladı.